Een duurzaam voedingssysteem

Wat is het probleem?

Gedurende de laatste vijftig jaar is onze voeding sterk veranderd: we nemen steeds meer dierlijke eiwitten tot ons, vooral in de vorm van vlees. De voedingsmiddelen die we consumeren leggen vaak vele kilometers af voordat ze op ons bord belanden. De productie in serres of aan de andere kant van de wereld heeft het besef van seizoenen doen vervagen. Er zijn steeds meer tussenpersonen tussen producent en consument. De voedingsmiddelen die we gebruiken zijn steeds vaker verpakt, bevatten teveel suiker en zijn te vaak geraffineerd (wit i.p.v. volkoren producten).

Andere culturen zijn geneigd om ons voedingsgedrag te kopiëren. Het is opvallend dat in China en India de vleesconsumptie alleen maar toeneemt. Daarnaast staan we voor een nieuwe uitdaging: de groei van de wereldbevolking. Hoe moeten we in 2050 9 miljard mensen van voedsel voorzien, vooral als iedereen vlees gaat eten?

We worden geconfronteerd met het probleem dat de voorraden opraken. De fossiele brandstoffen, vooral aardolie en gas, zijn steeds moeilijker te winnen. Als gevolg van de intensieve landbouw raken de bodems uitgeput en moeten ze steeds vaker worden bemest. De komende decennia zal water een kernthema vormen. Massale ontbossing voor palmolie. Overbevissing. Verlies aan biodiversiteit. Klimaatveranderingen. De vervuiling van de grondoppervlakte door dierlijke uitwerpselen, meststoffen en pesticiden is eveneens aan de orde.

Er zijn steeds minder boeren. Grote toegespitste exploitaties komen in de plaats van kleine en meer veelzijdige landbouwbedrijven.

Gevolgen voor de gezondheid en de sociale kosten: overgewicht, obesitas, cardiovasculaire aandoeningen, diabetes, kanker…

Wat is een duurzaam voedingssysteem?

In 2010 heeft de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling (FRDO) een definitie opgesteld van wat een duurzaam voedingssysteem zou moeten zijn. Deze definitie luidt als volgt:

“Een duurzaam voedingssysteem garandeert het recht op voeding, respecteert het principe van voedselsoevereiniteit, maakt het iedereen ter wereld mogelijk om tegen een redelijke prijs te beschikken over gezonde voeding in afdoende hoeveelheden, en zorgt ervoor dat de eindprijs van een product niet alleen een weergave is van het geheel aan productiekosten, maar daarnaast de externe sociale en ecologische kosten internaliseert. Er wordt gebruik gemaakt van grondstoffen en hulpbronnen (inclusief het werk en de natuurlijke hulpbronnen zoals de bodems, water en biodiversiteit) “at their rate of recovery” en de verschillende componenten van de voedingscultuur worden gerespecteerd. Alle schakels van de voedingsketen moeten bijdragen aan de verwezenlijking van een dergelijk duurzaam voedingssysteem.”

De Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling heeft alle aspecten van het vraagstuk bekeken: milieugerelateerd (behoud van hulpbronnen, enz.), sociaal (boeren hier en elders, prijs van de voeding), economisch, cultureel en met betrekking tot de gezondheid.

Het volledige advies kunt u raadplegen op de website van de FRDO.

Wat moet er concreet worden gedaan?

Opnieuw overschakelen op een verstandig voedingspatroon. De voorkeur geven aan locale en seizoensgebonden voedingsmiddelen, de hoeveelheid geconsumeerd vlees verminderen, vegetarische alternatieven ontdekken, meer fruit en groenten eten, minder zout, suiker en verzadigde vetten gebruiken, de voorkeur geven aan “fair trade” voor wat betreft voedingsmiddelen die buiten Europa gekweekt worden zoals thee, koffie, chocolade, specerijen enz. Minder verspilling. Minder afval. Duurzame visvangst. Het ondersteunen van kleine producenten (GAC, GAS, enz.). De aanbevelingen van het Nationaal Voedings- en Gezondheidsplan opvolgen.